Ngược dòng lịch sử về thời vua Lê Lợi dẹp loạn đèo Cát Hãn, vùng Thác Bờ khi ấy là nơi nước xoáy hiểm trở, đá lởm chởm. Tương truyền, bà Đinh Thị Vân (người Mường) và một bà người Dao đã có công vận động dân bản góp lương, chèo lái con thuyền vượt thác dữ tiếp tế quân lương cho nhà vua.
Để ghi nhớ công đức "Hộ quốc an dân", sau khi các bà thác hóa, nhân dân đã lập đền thờ phụng. Chúa Bà được xem là vị thần cai quản cả một vùng sông Đà, giúp dân điều hòa con nước, che chở cho những chuyến thuyền xuôi ngược bình an.
2. Không gian lễ hội: Tiếng nhạc lòng hòa cùng sóng nướcVề với Thác Bờ những ngày tháng Tư, du khách sẽ được đắm mình trong không gian văn hóa đặc sắc:
- Nghi thức rước kiệu và dâng lễ: Những mâm lễ vật rực rỡ với xôi ngũ sắc, gà đồi, hoa tươi và sớ hồng được chuẩn bị tỉ mỉ để dâng lên cửa Chúa.
- Hát văn hầu đồng: Tiếng đàn nguyệt, tiếng trống quân hòa quyện cùng lời hát văn ca ngợi công đức Chúa Bà. Hình ảnh giá chèo đò của Chúa Thác Bờ với bộ trang phục xanh thướt tha, tay chèo thuyền uyển chuyển trên sập công đồng luôn là khoảnh khắc gây xúc động nhất.
- Cảnh sắc hữu tình: Hành trình ngồi thuyền trên lòng hồ Hòa Bình, đi qua những hòn đảo nhấp nhô giữa làn nước xanh ngắt như ngọc bích khiến tâm hồn mỗi người trở nên thanh tịnh, nhẹ nhàng.
Nếu như hội Xuân (tháng Giêng) thường là dịp để xin lộc đầu năm, thì ngày Tiệc Hóa 4/4 mang ý nghĩa tạ ơn và cầu an sâu sắc.
- Cầu bình an: Xin Chúa Bà che chở cho gia đạo êm ấm, tránh khỏi sóng gió cuộc đời.
- Cầu tài lộc: Những người làm ăn, kinh doanh thường về đây xin vía Chúa Bà để công việc được hanh thông, "buôn may bán đắt".
- Gìn giữ cội nguồn: Đây là dịp để thế hệ trẻ tìm hiểu về lịch sử, về những vị tiền nhân đã có công với đất nước, từ đó nuôi dưỡng lòng tự hào dân tộc.
Để chuyến đi lễ chính tiệc được viên mãn, bạn nên lưu ý:
- Sắm lễ: Tùy tâm nhưng cần sự trang nghiêm, sạch sẽ. Nên chuẩn bị thêm một chút tiền lẻ dầu đèn và sớ ghi rõ địa chỉ gia đình.
- Trang phục: Chọn trang phục kín đáo, lịch sự khi vào đền.
- Di chuyển: Ngày chính tiệc lượng khách rất đông, bạn nên liên hệ đặt tàu thuyền trước tại cảng Thung Nai hoặc cảng Bích Hạ để tránh chờ đợi lâu.
"Ai về qua bến Thác Bờ - Nhớ ngày Tiệc Chúa mùng 4 tháng 4". Tiệc Chúa Thác Bờ không chỉ là một tín ngưỡng, đó là sự gặp gỡ giữa con người và thiên nhiên, giữa quá khứ và hiện tại. Hãy một lần hành hương về miền đất linh thiêng này để thấy lòng mình dịu lại và tiếp thêm nguồn năng lượng tích cực cho cuộc sống. Mừng tiệc hóa Chúa Bà – Cầu cho quốc thái dân an, nhà nhà no ấm!
